Sinema Manyakları

Bir süredir ortalıkta dolaşan söylentiler kesinlik kazandı ve geçtiğimiz Cuma günü Ankara Kavaklıdere sineması kapandı. Sadece yaz boyu sürecek bir kapatılma değil bu, söylenene göre bir daha da açılmamak üzere kapandı. Zaten Denk Ajans’ın web sitesinden ve broşürlerinden Kavaklıdere Sineması’nın adının tamamen çıkartılması da bunu gösteriyor. Yıllarca Ankaralı sinemaseverler için özellikle bir festival mekanı olarak önemli bir yeri olan bir sinemanın kapanması üzüntü verici. Tunalı Hilmi Caddesi gibi çok işlek bir cadde üzerinde olan bu sinemanın kapanmış olması aynı zamanda da düşündürücü. Kişisel olarak sinemanın bulunduğu semt, festivaller dışında çok sık gitmeme engel olsa da oralarda bir Kavaklıdere Sineması olduğunu bilmek güzeldi. Umarım Denk Ajans 1991’den beri işletmenliğini sürdürdürdüğü, 1999 yılında da Ankara Film Festivali tarafından “nitelikli sinemanın izlenmesine yaptığı katkılardan ötürü” Kitle İletişim Ödülü’ne layık görülmüş bu sinemayı kapama kararını tekrar gözden geçirir.

Ingmar Bergman’ın hemen arkasından bir büyük kayıp daha. Ne yazık ki Michelangelo Antonioni de artık aramızda değil. Sinema dünyasının bu çok büyük iki yönetmenini birer gün arayla yitirmek kaderin garip bir cilvesi olmalı. Tıpkı Bergman gibi Antonioni için de diyecek çok fazla bir şey yok bu noktadan sonra. Sadece İtalyan sinemasına değil dünya sinemasına da bir avuç başyapıt kazandırmış olan usta özellikle 60-70 arası yaptığı filmlerle belli bir döneme damgasını vurmuştu. Macera (L’Avventura) ile geleneksel sinemanın anlatım kalıplarını yıkarak bir filmin illa ki bildik anlamda bir sonla bitmesi gerekmediğini gösteren Antonioni, Gece (La Notte) ile de kadın-erkek ilişkilerini konu eden filmlere önemli bir katkıda bulunmuştu, çarpıcı bir burjuvazi betimlemesi ile üstelik. 60’ların sonlarında çektiği Cinayeti Gördüm (Blow-Up) ve Zabriskie Point filmleri ile de dönemin ruhuna çok uygun filmler ortaya çıkarmıştı. Özellikle Blow-Up’ın gerçek nedir sorunsalı daha sonra pek çok filmle konu olmuş, filmin sonundaki ortada topun olmadığı tenis maçı sahnesi sinema tarihinin klasik sahnelerinden biri haline gelmiştir. 75’de Jack Nicholson’ı kamera karşısına aldığı Yolcu (The Passenger) da çok önemli bir film haline gelmiştir. Yıllar sonra konuşma kabiliyetini dahi fazlasıyla sınırlayan bir felç geçirmesine rağmen Antonioni çalışmaya devem etmiş, 95’de Wim Wenders’in yardımcı yönetmenliği ile Bulutların Ötesinde’yi (Beyond the Clouds) çekmiş ve bir başyapıta daha imza atmıştı. Üstad son filmini de 2004’de çekmişti.

Birer gün arayla kaybettiğimiz Bergman ve Antonioni’nin sinemaya kattıkları bir yana bir başka  önemli özellikleri de, yaptıkları filmlerin bir zamanlar gişede de önemli bir yere sahip olmasıydı belki de. Acaba Cinayeti Gördüm bugün yapılsaydı ne kadar seyirci çekerdi sinemalara?

Ne diyelim, artık o da yok. Allah diğer ustalara uzun ömürler versin.

Bu vesileyle Cinayeti Gördüm’ün (Blow-Up) meşhur tenis sahnesini tekrar hatırlayalım.

Not: 1928 doğumlu usta Fransız oyuncu Michel Serrault’un da geçtiğimiz gün vefat ettiğini üzülerek ekleyelim.

Sinema dünyasındaki kayıplar devam ediyor. Ancak bu kez kaybımız çok büyük. Hemen tüm kaynaklarca gelmiş geçmiş en büyük yönetmenlerden biri olarak kabul edilen Ingmar Bergman 89. yaşını kutladıktan çok kısa bir süre sonra yaşamını yitirdi. Bu büyük ustanın arkasından ne demek lazım acaba? Sinema sanatına kattıklarından mı bahsetmeli, filmlerinde insan ve insanlık durumlarını nasıl anlattığına, zaman zaman bunun içine mistizmi ne şekilde kattığına mı değinmeli? Aldığı onlarca ödülden mi bahsetmeli, etkilediği pek çok yönetmeni mi anmalı? Yoksa Woody Allen’dan tutun da Star Wars filmlerinin yapımcısı Rick McCallum gibi pek çok farklı hayranları olduğundan mı dem vurmalı? Peki ya hangi eserlerinden bahsetmeli, artık en yüzeysel sinemaseverin bile bildiği Yedinci Mühür filmindeki ölüm ile satranç sahnesinden mi, Persona’daki birbiri ile bütünleşen iki kadın karakterinden mi? Yoksa Sessizlik’teki insanlar arasındanki iletişimsizlikten mi, Çığlıklar ve Gözyaşları’ndaki ölüme karşı alınan tavırdan mı? Belki de birlikte çalışmayı en sevdiği erkek oyuncular olan Erland Josephson ve Max von Sydow’dan ya da hem hayatına hem filmlerine giren Liv Ullmann, Bibi Andersson, Ingrid Thulin ve Harriet Andersson gibi muhteşem kadınlardan başlamalı söze. Yoksa yine yakın zamanda kaybettiğimiz değişmez görüntü yönetmeni Sven Nykvist’le uyumlarından mı yola çıkmalı?

Ne biri, ne de öteki. Ingmar Bergman artık yok, ötesi var mı?

Birer gün arayla sinema dünyasının iki önemli ismini kaybettik.

Geçtiğimiz yılın en iyi filmlerinden biri olan Başkalarının Hayatı (Das Leben der Anderen) filmine muhteşem oyunculuğu ile çok şey katan Ulrich Mühe henüz 54 yaşında iken mide kanseri nedeni ile aramızdan ayrıldı. Daha önce de Amen ya da Funny Games gibi pek çok filmde başarılı oyunculuklar sergileyen Mühe’nin daha geniş kitleler tarafından tanınmasını sağlayan ve bunun sonucunda muhtemelen daha iyi filmlerde oynamasını sağlayacak olan bir filmden kısa bir süre sonra hayatını kaybetmesi büyük bir talihsizlik.

Macaristan doğumlu olmasına rağmen 1956 yılında Amerika’ya göç eden ve kariyerini burada şekillendiren usta görüntü yönetmeni László Kovács ise 74 yaşında idi. Onun da ölüm nedeninin kanser olduğu açıklandı. Kariyerinde 70’in üzerinde filme görüntü yönetmeni olarak imza atan Kovács’ın en dikkat çeken çalışmaları 60 sonlarındaki doğal ışık kullanımı ile öne çıkan Easy Rider ve Five Easy Pieces gibi filmlerde oldu. Ustanın diğer çalışmaları arasında New York, New York, Ghostbusters, Shampoo, Say Anything sayılabilir.

Geçtiğimiz sezonun en iyi filmlerinden (hatta bana göre en iyisi) Pan’ın Labirenti (El Laberinto del Fauno) yaz sezonu hatırına tekrar gösterimde. Kariyerinde birbirinden çok farklı filmler olsa da fantastik sinema unsurlarına her zaman yer veren Guillermo del Toro, bu kez fantastik sinema ile politik sinemayı tam kıvamını tutturarak harmanlamış. Hatta işin içinde bir de çocukluktan erişkinliğe geçme hikayesi var. Film İspanya iç savaşı döneminde annesi ile birlikte faşist bir üvey babanın yanına giden Ofelia’nın hikayesi. Hikayede Ofelia’nın gerçekliğin en sert halleri ile yüzyüze gelmesinin yanında bir de bu sert gerçekliği yumuşatacak bir hayal alemini görüyoruz. Esasen bu hayal alemi de bir yerinden gerçekliklerle bağlantılı.

Kimi sinemalarda “bir bilet alana, bir bilet bedava” kampanyası ile gösterilen, geçen sezonun SİYAD’ın en iyilerininde de bir numaraya oturan, 3 Oscar ve daha bir sürü ödül alan (IMDB’ye göre toplam 55 ödülü ve 51 adaylığı var) bu güzelim filmi sinema perdesinde seyretmek ayrı bir zevk. DVD’sini beklemeyin, sinemayı sinemada izleyin.