Sinema Manyakları

Pembe Hayat Lezbiyen, Gey, Biseksüel ve Trans (LGBT) Dayanışma Derneği’nin düzenlediği 2. KuirFest, 17-24 Ocak 2013 tarihleri arasında Ankara’da yapılacak. LGBT hakları mücadelesine sanat aracılığıyla ifade alanları yaratmayı amaçlayan festival, Türkiye ve dünya sinemasından LGBT temalı filmlerin yanı sıra, kuir teoriyi tartışmaya açacak paneller ve sıradışı partileriyle Ankaralılarla buluşmaya hazırlanıyor.

Festivalde gösterimlerin Kızılay Büyülü Fener Sineması ve Goethe Enstitüsü’nde yapılacağı KuirFest’te bilet fiyatları; öğrenci 7 TL, tam 10 TL. Biletler 10 Ocak’tan itibaren Büyülü Fener Sineması gişelerinde satışa sunulmaya başlandı.

Ankara’da ilk kez KuirFest’te

KuirFest, sıradışı hikâyeleriyle kahkahalara boğan, ağlatan, heyecanlandıran ve isyana çağıran LGBT temalı filmleri bir araya getiriyor. Sundance’ten Berlin’e, dünyanın önemli festivallerinin programlarında yer almış bu filmler Ankara’da ilk kez seyirci karşısına çıkıyor.

Bunlardan, yılın çok sevilen lezbiyen filmi Sağanak (Cloudburst, 2011), Olympia Dukakis ve Brenda Fricker gibi iki usta oyuncuyu bir araya getiriyor. Thom Fitzgerald’ın yönettiği film, 31 yıldır birlikte yaşayan ve zamanla yaşlılığın getirdiği sorunlarla tanışan lezbiyen çift Stella ve Dot’un hikâyesini anlatıyor. Dot’un yaşlılığından kaynaklanan hastalıklar nedeniyle bakım evine kaldırılmak istenmesi ve bunun üzerine Stella’nın sevdiği kadına yıllardır alıştıkları evde bakmak istemesiyle gelişen olaylar onları hiç de istemedikleri bir çözüme götürüyor: Evlilik. Dokunaklı olduğu kadar eğlenceli bir yol filmi de olan Sağanak, Milan, Philadelphia ve San Francisco gey ve lezbiyen filmleri festivallerinde en iyi film seçilmişti.

Programın bir diğer ‘ilişkiler filmi’ ise Amerikalı bağımsız sinemacı Ira Sachs’tan geliyor. Yılın en iyileri listesinde sıklıkla karşımıza çıkan ve Berlin’de Teddy Ödülü’nü kazanan Işık Açık Kalsın (Keep the Lights On, 2012), 1997 yılında New York’ta başlıyor ve aşık olup birlikte yaşamaya başlayan yönetmen Erik ile avukat Paul’ün uzun süren ilişkilerindeki gelgitleri önümüze seriyor. Işık Açık Kalsın, kişisel bir eşcinsel aşk hikâyesi olmasının yanı sıra, günümüz ilişkilerine, bağlanma ve bağımlılık sorunlarıyla yüzleşme fırsatı da tanıyan etkileyici bir film.

Festivalin en keyifli filmlerinden biri olan Ağır Ablalar (Heavy Girls, 2012), ömrünü aynı evde ve hatta aynı yatakta annesiyle birlikte geçirmiş Sven’in, Alzheimer belirtileri gösteren annesine bakıcı olarak gelen Daniel’e aşık olmasını ve bu iki adamın aradıkları şefkati birbirlerinde bulmalarını anlatıyor. Kısalarıyla tanınan Alman yönetmen Axel Ranisch’in ilk uzun filmi olan Ağır Ablalar, hüzünlü ve aynı zamanda neşeli, hafızalardan çıkmayacak komik ve naif bir film.

İlk filmi Urban Feel’den (1999) 12 yıl sonra kamera arkasına geçen İsrailli yönetmen Jonathan Sagall’ın ilk gösterimi Berlin’de yapılan filmi Ruj İzi (Lipstikka, 2011), Filistin sorunu ve lezbiyen aşkın iç içe geçtiği psikolojik bir öykü. Kudüs Film Festivali’nde kadın oyuncularına ödül getiren film, Batı Şeria’dan Londra’ya göç etmiş iki genç kadının geride bıraktıklarını sandıkları bir hikâyeyle 15 yıl sonra yüzleşmelerini anlatıyor. Filistin meselesine ve militarizme getirdiği yorumla Berlin’deki ilk gösteriminde övgü toplayan bu lezbiyen aşk hikâyesi, özellikle Nataly Attiya ve Moran Rosenblatt’ın oyunculuklarıyla dikkat çekiyor.

Endonezya sinemasının üretken isimlerinden Teddy Soeriaatmadja’nın yönettiğiGüzel Babam (Lovely Man, 2011), büyük bir müslüman nüfus barındıran Endonezya’da çekilen ilk trans temalı film olma özelliğini taşıyor. 19 yaşındaki dindar Jahaya’nın babasını bulmak için Cakarta’ya gelişini ve burada tanıştığı trans seks işçisi Ipuy’un babası olduğunu öğrenmesiyle birlikte ikisinin değişen hayatlarını anlatan film, Asya Film Ödülleri’nde Ipuy’u oynayan Donny Damara’ya en iyi oyuncu ödülü getirmişti. Ülkesinde fırtınalar koparan Güzel Babam, Cakarta’nın büyülü atmosferi ve gecelerine getirdiği görsel yorumla övgüyü hak ediyor.

Seks blogger’larından uzaylı lezbiyenlere

Bloklar (Blokes, 2010) adlı kısa filmiyle adından söz ettiren Şilili yönetmen Marialy Rivas’nın ilk uzun metraj filmi Asi ve Genç (Young & Wild, 2012), her daim ilgi çekici bir tema üzerinden ilerliyor: Ergen cinselliği. Sundance’te Dünya Sinema Yazarları Ödülü’nü, San Sebastián’da da büyük ödülü alan film, tutucu Evangelist bir ailede yaşayan ve ailesinin ısrarıyla dini bir televizyon kanalında staj yapmaya başlayan Daniela’nın baskı altında daha da güçlenen cinsel arzularını internet günlüğü aracılığıyla yaşıtlarıyla paylaşmasını anlatıyor.

KuirFest’in en sıradışı filmi ise dünyaya düşen bir uzaylı kadınla utangaç Jane arasındaki aşkı anlatan Uzaylı Lezbiyen Ruh Eşini Arıyor (Codependent Lesbian Space Alien Seeks Same, 2011). Madeleine Olnek’in mezuniyet filmi olan ve ilk gösterimini Sundance’te yapan film, gösterildiği festivallerde heyecanla karşılanmıştı. Bilim kurgu ve komediyi ustaca harmanlayan bu zeki komedi, Siyah Giyen Adamlar’a (Men in Black) da göz kırpıyor.

Krakow’da ve İsveç Akademisi Ödülleri’nde en iyi belgesel film seçilen Pişman Olanlar (Regretters, 2010), 60’lı yıllarda cinsiyet değiştirme operasyonu geçiren ve bundan pişmanlık duyan Orlando Fagin ve Mikael Johansson’ın hikâyesini anlatıyor. İsveçli oyun yazarı ve belgesel sinemacı Marcus Lindeen’in yönettiği bu sıradışı film, biri doğduğu cinsiyeti çoktan değiştirmiş, diğeri hala cinsiyet geçişlilik sürecine adım atma aşamasında olan iki trans erkek üzerinden cinsiyet kimliği, baskı ve pişmanlık konularına etkileyici bir yorum getiriyor. Pek çok film festivalinin yanı sıra New York ve Moskova’da müzelerde de gösterilen Pişman Olanlar, güncel sanat meraklılarının kaçırmaması gereken bir çalışma.

Unutulmaz LGBT portreler

Jeffrey Schwarz’ın yönettiği, yılın en çok konuşulan belgesellerinden biri olan Vito (2011) ise, Hollywood’un ipliğini pazara çıkaran meşhur Sakıncalı Film Dolabı’nın (The Celluloid Closet) yazarı Vito Russo’nun hayatını konu alıyor. Bu kitapla birlikte Hollywood filmlerinde geylerin temsiline değinen Vito’nun, 1980’lerin her geçen gün daha da muhafazakârlaşan Amerikan toplumuna ve Reagan döneminin zalim AIDS politikalarına karşı direnişte nasıl da önemli bir figür haline geldiğini belgeliyor. Zekâ ve mizahın, yaşama gücü ve yaklaşan ölüme rağmen mücadeleyi asla bırakmayışın, geride kalanlar için bir kara muhafazakar zemine gökkuşağı bayrağını sermeye çalışmanın büyük mücadelesi… Seyirciyi derinden etkileyecek bir hayat hikâyesi…

KuirFest’te tanışacağımız bir diğer etkileyici portre ise Amerika’da siyah feminist hareketin önemli figürlerinden biri olan lezbiyen şair ve yazar Audre Lorde’ye ait. Dagmar Schultz’un yönettiği, Lorde’nin Berlin’e konuk profesör olarak gittiği yılları konu alan Audre Lorde: Berlin Yılları, 1984 – 1992 (Audre Lorde: The Berlin Years 1984 to 1992, 2012), çokkültürlülüğe ve çoksesliliğe inanan bu kadının otoriteye karşı ürettiği sözlerinin ve çalışmalarının Berlin’de yaşayan siyah kadınların hayatlarında nasıl bir devrim yarattığını anlatıyor.

Claudia Priscilla ve Kiko Goifman’ın birlikte yönettikleri Bana Bir Daha Bak (Look At Me Again, 2011) ise, Brezilya’nın yüksek sıcaklık, yoksulluk ve aşırı erkek iktidarıyla bilinen kurak bölgelerinin ortasında değişimini sürdüren bir trans erkek olan Syllvio Luccio’nun şaşırtıcı yol hikâyesi. Pek çok paradoks ve gariplikle dolu bu hikâye, annelik ve günümüz aileleri konularını da tartışmaya açıyor.

KuirFest’in merakla beklenen filmlerinden biri de Marina Abramoviç: Sanatçı Aramızda (Marina Abramovic: The Artist Is Present, 2011). Geçen yılın en iyi filmleri listelerinde sıkça karşımıza çıkan bu belgesel, baştan çıkarıcı ve korkusuz sanatçı Marina Abramoviç’in kırk yılı aşan sanatına tanıklık ediyor. Kendi bedenini bir araç olarak kullanan Abramoviç, hayatını tehlikeye atarak kendi sınırlarını araştırıyor, zorluyor ve izleyene meydan okuyan, şaşırtan ve duygulandıran performanslar yaratıyor. Başdöndürücü güzellikte ve sarsıcı bir hüzne sahip bu film, Berlin’in Panorama bölümünde Seyirci Ödülü’nü kazanmıştı.

Festival’de ayrıca Türkiye’den iki belgesel yer alıyor. Zeynep Oral’ın Adana Altın Koza Film Festivali’nde “En İyi Belgesel” seçilen filmi Ben, Sen, O… (2012) iki trans kadının hayatını izliyor ve hayatta karşılaştıkları baskı, şiddet ve adaletsizlikleri konu alıyor. Veysel Akşahin’in yönettiği Hala (2012) ise, anne ve babasını kaybettikten sonra doğduğu köye dönen eşcinsel bir kadının kendi küçük dünyasında yaşadığı mutluluğu, hayalleri, üzüntüleri ve yalnızlığı anlatıyor.

Kısaca kuir

KuirFest bu sene de kısa tutkunlarının kaçırmaması gereken filmleri bir araya getiriyor. Hermafrodit bir çocuğun hikayesini anlatan Azize (La Santa), Küba’dan Mila Caos, Kanada’dan Bir Gün Benim De Prensim Gelecek (Some Day My Prince Will Come), Mix Copenhagen’ın en iyi kısa ödülünü kapan Bradley Manning’in Sırları Vardı (Bradley Mannıng Had Secrets), Cannes’dan kısa film dalında Kuir Palmiye ödüllü Bu Bir Kovboy Filmi Değil (It’s Not A Cowboy Movie), Outfest ve Austin gey ve lezbiyen film festivallerinden jüri özel ödülü almış Dol – İlk Doğum Günü (Dol – First Birthday), ödüllü kısa belgesel Harbi Memeler (Butch Tits), Melbourne Kuir Film Festivali’nde yılın en iyi Avustralya kısası seçilen Islahevi (The Wilding) ve İsrail’den Kumdaki Yengeçler (Crabs in the Sand) KuirFest’in kısa programının filmleri…

Etkinlikler de rengarenk

KuirFest’te film gösterimleri kadar etkinlikler de dikkat çekiyor:18 Ocak Cuma günü Pişman Olanlar’ın gösterimi ardından yapılacak ve cinsiyet değiştirme operasyonlarını tartışmaya açacak “Cinsiyet Değiştirme Operasyonları” söyleşisine trans aktivistler, Belgin Çelik ve Buse Kılıçkaya konuşmacı olarak katılacak; Dünyanın en muhafazakar ülkelerinden biri olan Pakistan’da geçen Saklambaç filminin arkasından da yönetmenleri Saadat Munir ve Saad Khan ve yapımcı Christina M. Andersen’in katılımıyla Pakistan’da LGBTT grupların durumunu anlatan bir panel düzenlenecek; Alisa Lebow, Başak Ertür, Defne Tüzün ve Gözde Onaran’ın Bülent Ersoy’un Şöhretin Sonu adlı filminden yola çıkarak yapacakları “Bülent Ersoy’un Kanunla İmtihanı” başlıklı panel ile Bülent Ersoy üzerinden bir yakın tarih okuma denemesi yapılacak. Ayrıca birbirinden ilginç drag şovlara sahne olacak partileriyle KuirFest, Ankaralı sinemaseverlere dolu dolu bir hafta yaşatacak.

Festival programı detaylı olarak festivalin web sitesinden incelenebilir.